Libya Temsilciler Meclisi, Türkiye ile 2019'da imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin mutabakatı oybirliğiyle onayladı. Meclis, kapalı oturumdaki oylamada karara vardı. Milletvekili Aişe el-Tablaki, kararların alındığını Libya24'e doğruladı.
Meclis aynı oturumda, 2020'de mutabakatın onaylanmasını reddeden kararını ve Türkiye ile siyasi ilişkilerin kesilmesini öngören kararını da oybirliğiyle yürürlükten kaldırdı. Euronews Türkçe'ye göre bu adım, meclisin daha önceki tutumunda bir değişikliğe işaret ediyor. Kaynaklar onay kararının uygulanmasına ilişkin sonraki resmi adımlara dair ayrıntı vermiyor.
Yunanistan Dışişleri Bakanlığı, kararın mutabakatın hukuki geçerliliğine ilişkin tutumunu değiştirmediğini açıkladı. Bakanlık, anlaşmanın uluslararası deniz hukukuna aykırı olduğunu ve bölge ülkelerinin egemenlik haklarını ihlal ettiğini savundu. Atina, Libya'yı Doğu Akdeniz'deki istikrarı olumsuz etkileyebilecek adımlardan kaçınmaya çağırdı.
Güney Kıbrıs Dışişleri Bakanı Konstantinos Kombos ile Yunanistan Dışişleri Bakanı Giorgos Gerapetritis'in telefon görüşmesinin ardından yayımlanan açıklamada, Lefkoşa yönetimi kararı kınadı. Açıklamada anlaşmanın üçüncü ülkelerin egemenlik haklarını ihlal ettiği ve adaların münhasır ekonomik bölge ile kıta sahanlığı haklarına ilişkin uluslararası hukuk ilkeleriyle çeliştiği savunuldu.
İsrail Dışişleri Bakanlığı kararı kınadı ve anlaşmanın bölgedeki yakın müttefiklerinin egemenlik haklarını ihlal ettiğini öne sürdü. AB Konseyi Başkanı António Costa ile Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ortak açıklamada üzüntülerini dile getirdi. İki isim, Birliğin 2019'daki tutumunun değişmediğini ve mutabakatın üçüncü ülkelerin egemenlik haklarını ihlal ettiğini belirtti.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Brüksel ziyareti sırasında Anadolu Ajansı'na yaptığı değerlendirmede anlaşmanın hukuken ve siyaseten meşru olduğunu söyledi. Fidan, Türk hukukçulara göre mutabakatın 2019'dan beri zaten yürürlükte olduğunu, Libya Temsilciler Meclisi'ndeki işlemin esas itibarıyla bir kabul işlemi olduğunu ifade etti. Fidan, anlaşmaya tepki gösteren bazı ülkelerin stratejik sorunları olduğunu da savundu.
Türkiye'ye göre anlaşma, Akdeniz'in karşı kıyılarındaki iki devlet arasında çizilen 18,6 millik deniz sınırı hattını belirliyor ve Yunanistan'ın Kıbrıs ile birlikte paylaşım alanlarını genişletme politikasının önünü kesiyor. Türkiye ve Libya anlaşmayı ve ilgili haritaları BM'ye tescil ettirmişti. Yunanistan ve Mısır'ın 2020'de belirlenen sınırlarıyla kesişen bu hat, bölgede yeni ama daha belirsiz bir denklem yaratıyor olarak değerlendiriliyor.
Arka plan
Türkiye, 2019'da Libya'nın BM tarafından tanınan Ulusal Mutabakat Hükümeti ile deniz yetki alanlarına ilişkin mutabakat muhtırasını ve güvenlik iş birliği muhtırasını imzaladı. Anlaşma, Yunanistan, Kıbrıs Cumhuriyeti, Mısır, İsrail ve AB tarafından karşı çıkılmıştı. Libya Temsilciler Meclisi, muhtıranın meclis onayı olmadığı için geçersiz olduğunu açıklamıştı. Yunanistan, Kıbrıs, İsrail ve Mısır, Doğu Akdeniz'de Akdeniz Gaz Forumu mekanizmasını kurarak ortaklık oluşturmuştu. Türkiye bu süreçte yer almıyordu.