Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke İttifakı Anlaşması'na dair kanun teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunuldu. Teklif önce TBMM Dışişleri Komisyonu'na gönderilecek.
BBC Türkçe'nin haberine göre, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Prens Muhammed bin Selman, 7 Ağustos'ta Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nı imzalamıştı. Anayasaya göre uluslararası bir anlaşmanın yürürlüğe girebilmesi için TBMM Genel Kurulu tarafından onaylanması gerekiyor.
Anlaşmanın maddeleri
TRT Haber'in aktardığına göre 16 maddelik anlaşma üç ülkeyi "çekirdek taraflar" olarak tanımlıyor. Anlaşmada NATO benzeri bir karşılıklı savunma ve güvenlik işbirliği mekanizması kurulması öngörülüyor. Metne göre taraflardan birine yapılan dış kaynaklı silahlı saldırı tüm taraflara yapılmış sayılacak ve diğer üyeler saldırıya uğrayan ülkeye, askeri imkânlar dahil mevcut kapasiteleri ölçüsünde yardım sağlayacak.
Anlaşmaya göre ortak tatbikatlar, eğitimler ve personel değişimi yapılacak. Savunma sanayii alanında teknoloji transferi, ortak Ar-Ge projeleri ve ortak üretim teşvik edilecek. Taraflar terörle mücadelede operasyonel düzeyde işbirliğini artıracak, güvenli iletişim kanalları üzerinden istihbarat ve güvenlik bilgisi paylaşacak. Savaş, barış veya olağanüstü durumlarda silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer askeri teçhizat desteği sağlanabilecek.
Kurumsal yapıya göre Dışişleri ve Savunma Bakanları ile Genelkurmay Başkanlarından oluşan bir Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulacak. Komite anlaşmanın uygulanmasını yönetecek ve yeni üyelerin katılımını değerlendirecek. Komiteyi, merkezi Suudi Arabistan'da olacak bir sekreterya destekleyecek. İlk genel sekreterin Pakistanlı olacağı belirtiliyor. Gizli bilgilerin korunması, anlaşmazlıkların müzakere yoluyla çözülmesi ve anlaşmanın mevcut uluslararası yükümlülükleri etkilememesi de metinde güvence altına alınıyor.
Anlaşma tüm tarafların onay sürecini tamamlamasının ardından yürürlüğe girecek. Üç ülke, yürürlüğe girmesini izleyen ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan ayrılamayacak. 10 yılın sonunda ise en az üç ay önceden yazılı bildirimde bulunarak çekilme hakkı kullanılabilecek.
Milli Savunma Bakanlığı (MSB), anlaşma çerçevesinde verilebilecek askeri destek seçeneklerinin, Meclis onayı ve anayasal süreçlerin tamamlanmasının ardından sahadaki ihtiyaçlara göre belirleneceğini açıkladı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, anlaşmanın kapsamına ilişkin tartışmalarda "Türkiye başka bir ülke toprağına asker gönderip orada bir saldırı yapmayacak" demişti.
Arka plan
Suudi Arabistan bir süredir Yemen'deki Husilerin artan saldırılarıyla karşı karşıya. İran'ın desteklediği Husilerin saldırıları, Türkiye ve Pakistan başta olmak üzere birçok ülkenin tepkisini çekti. Türkiye, Mekke İttifakı kapsamında Suudi Arabistan'a askeri destek vermeyi gündemine aldı. ABD Başkanı Donald Trump, 7 Ekim'de Beyaz Saray'da bu desteğe ilişkin bir soruya "Sanırım Suudi Arabistan'a yardım etmek istiyorlar ve bence bu iyi bir şey" yanıtını verdi. Erdoğan, 13 Ekim'de telefonla görüştüğü Muhammed bin Selman'a Türkiye'nin yanlarında olmaya devam edeceğini söyledi.