Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Fransız zemin kaplama üreticisi Tarkett ile dört Avrupalı şirketin Rusya'daki varlıklarına zorunlu el konulmasını öngören kararnameyi imzaladı. Euronews Türkçe'nin haberine göre beş şirketin toplam yıllık geliri 50 milyar rubleyi (532 milyon euro) aşıyor.
Varlıklar, Şubat 2026'da tescil edilen Centre Capital adlı yönetim şirketinin geçici yönetimine verildi. Haberlere göre şirketin genel müdürü olarak, Zabaykalski bölge valisinin eski idari işler sorumlusu Marat Mirhaydarov görünüyor. Mirhaydarov, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşında yaralanmasının ardından 2025'te görevinden ayrılmıştı.
Kararnameden etkilenen şirketler arasında Tarkett ile Belçikalı Ontex grubuna bağlı Ontex RU, Smurfit Kappa'ya bağlı olduğu belirtilen Kappa Rus, ABD merkezli Sonoco Products Company'ye bağlı Eviosys Packaging Kuban ve Alman plastik üreticisi Menshen'e ait Menshen Packaging CIS bulunuyor. Anadolu Ajansı'na göre Ontex'in markaları arasında Helen Harper da yer alıyor. DW Türkçe, Eviosys'in Aralık 2024'te ABD'li Sonoco tarafından satın alınan eski bir Avrupa metal ambalaj şirketi olduğunu bildirdi.
DW Türkçe'nin haberine göre kararname, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin cuma günü Brüksel'de yapacağı AB zirvesi konuşmasının hemen öncesine denk geldi. Aynı habere göre Rusya, benzer önlemlerin AB ülkelerinin savaş alanındaki doğrudan düşmanca faaliyetlere katılımına yanıt olduğunu daha önce de açıklamış ve bu tedbirlerin geri döndürülebilir olduğunu vurgulamıştı.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Eylül ayında Nestlé ve Auchan'ın varlıklarının devredilmesini bu şirketlerin Moskova'nın dost olmayan ülkeler olarak tanımladığı devletlerden gelmesine bağladı. Euronews Türkçe, bu tanımın 2022 işgalinin ardından yaptırım uygulayan AB ülkeleri, ABD, Birleşik Krallık ve bazı diğer devletleri kapsadığını belirtti. Rusya, el koyma kararlarını kısmen AB'nin yaklaşık 300 milyar euroluk Rus devlet varlığını dondurmasına yanıt olarak sunuyor. DW Türkçe ise bu rakamı yaklaşık 210 milyar euro olarak veriyor.
Arka plan
Euronews Türkçe'ye göre Putin'in eylülde Nestlé, Metro, Auchan ve Leroy Merlin'in Rusya'daki varlıklarını geçici yönetime devretmesinin ardından bu varlıklar, karardan kısa süre önce kurulan LEV Management adlı şirkete aktarılmıştı. Rus basını bu şirketin güvenlik servisleriyle bağlantıları olduğunu bildirdi. Nisan 2023'te imzalanan başkanlık kararnamesi, yabancı şirketlere ait bazı varlıklara geçici yönetim atanmasına imkân tanıyan mekanizmayı oluşturmuştu. Batılı hükümetler ve uluslararası hukuk uzmanları bu uygulamayı hukuka aykırı kamulaştırma olarak nitelendiriyor. Varlıkları el konulan şirketler, AB üyesi ülkelerle imzalanan ikili yatırım anlaşmaları kapsamında tahkime başvurup tazminat talep edebiliyor; ancak Kremlin ve bağlantılı kuruluşlar aleyhine verilen kararların uygulatılması neredeyse imkânsız.
